Die tragedie wat ds. Laurie Gaum tref, sou hom en sy pa, dr. Frits Gaum, uitmekaar kon dryf, maar die teenoorgestelde gebeur. Hulle ontdek onmeetlike gemene grond om saam te verken - die pa ’n swaargewig in sy kerk; die seun ’n predikant oor wie daar op ’n dag sensasionele voorbladnuus is. Dié nuus vererger wanneer Laurie se lewensmaat homself enkele dae later om die lewe bring. ’n Lewenskrisis word ’n krisis vir die kerk. Laurie word uit sy amp ontslaan, maar hy appelleer suksesvol.
Meer inligting: Intussen woed daar ’n debat oor homoseksualiteit, ’n saak wat dreig om kerke wêreldwyd te skeur. In kalmer dae wissel pa en seun e-pos oor talle kwessies wat hiermee verband hou. Hulle praat ernstig en reguit maar ook met respek en liefdevol oor die Bybel en seksualiteit, verdraagsaamheid en vergiffenis, oor die dood en oor hoop, geregtigheid, mens-wees, die samelewing, die kerk, rassisme, bevrydingsteologie ... en altyd weer oor God. Dit word ’n ontroerende en inspirerende gesprek tussen twee begaafde mense wat hulle eie en mekaar se grense uitdaag en verskuif.
Leser terugvoer: [Gee terugvoer]Geen
Resensies: - Volksblad op 2010-08-28 [Detail]
Gaums se werk ’n veilige boek oor ’n gevaarlike gesprek - Jan Lubbe
DIE heel laaste sin in Praat verby Grense is dalk die veelseggendste oor dié gesprek tussen Laurie Gaum en sy pa, Frits, albei bekende leraars in die NG Kerk.
Dit was nie deel van hul gesprek nie, maar ’n vindingryke tipografiese greep om – net soos die opskriffies bo elke brief: “From: Laurie Gaum. To: Frits Gaum. Saturday, 25 April 2009 9:19 AM. Subject: Douw se dood” – die indruk van outentisiteit by die leser te laat.
Praat verby Grense is ’n klompie e-posse wat tussen April en Oktober 2009 tussen pa en seun gewissel het, vier jaar ná die traumatiese gebeure toe Douw Steyn, Laurie se lewensmaat, selfmoord gepleeg het en hul homoseksuele verhouding sensasioneel in die openbaar uitgeblaker is – ’n “media-sepie soos min”, het Joan Hambidge dit destyds genoem (bl. 18).
“Die media het gebaljaar en die kerk het haar lam geskrik”, aldus Laurie (bl. 33). Vir hom, toe ’n jong predikant in die NG kerk St. Stephen’s in Kaapstad, was dit die begin van ’n moeilike pad in dié kerk en waarop kerkrade, ringe en sinodes met wesenlike vrae oor die etiek en hantering van predikante se seksuele oriëntasie gekonfronteer is, sowel as oor die aard en gesag van die Bybel – ’n debat wat steeds voortgaan en wêreldwyd in kerke op breekpunt staan.
“Jy (het) die gay kwessie soos niemand anders nie op die tafel geplaas”, skryf Frits (bl. 38). Vir hóm het die nuus dat sy seun gay is – “Die formele afspraak” toe Laurie hom op kantoor kom spreek het om dit te sê (bl. 22) – ’n tyd van worsteling, praat, lees en bid gebring; twee jaar lank ook saam met sy seun by ’n terapeut. Hierin lê ’n deel van die boek se waarde: Dit vertel iets van die pad waarlangs ouers en hul kinders in só ’n situasie behoort te loop – ’n praat verby grense.
Die temas in die gesprek vloei gemaklik: Dit begin ligweg outobiografies, praat dan oor homoseksualiteit in die algemeen en diskriminering daarteen, lê dieperliggende denkraamwerke daaragter bloot, loop uit op die belangrike vraag hoe ons die Bybel lees en eindig noodwendig by God.
Voorin is ’n alfabetiese lys van aktualiteite wat in hul gesprek “ter sake” gaan kom: apartheid, bevrydingsteologie, Broederbond, Calvinisme, geregtigheid, onverdraagsaamheid, oudword en doodgaan, rassisme en vergifnis. Trefwoorde tussen twee generasies, waarvan baie pa’s en seuns steeds in hul gesprekke wegskram – ’n verdere aanbeveling vir die boek dus.
Waarom het die Gaums dié boek geskryf? Frits skryf maklik en hul boek lees maklik. Maar dit word algaande duidelik Praat verby Grense was nie net ’n spontane briefwisseling nie; daar was vroeg al die bedoeling om dit ’n boek te maak.
En spesifiek vir 2010: Frits het op 25 April 70 jaar geword én – skryf hy vir Laurie – die NG Kerk het dié jaar as “jaar van grense oorsteek” aangekondig! Ook die voorbladfoto verklap iets: Die boek is ’n uitbreiding op die “tweegesprek” wat Cornél Dunn van Rooi Rose al in Junie 2007 met hulle gevoer het – dieselfde trefwoorde en standpunte.
Maar tóé was dit plofbaar: Dit was die maand waarin die NG Kerk se Algemene Sinode uitspraak oor Laurie se saak moes gee én oor wat die Bybel oor homoseksualiteit sê of nie sê nie. Nou, drie jaar later, sit pa en seun op dieselfde foto nader aan mekaar en is dit betekenisvol omgedraai: Frits (“Pa-hulle se generasie”, bl. 67) sit regs, Laurie links.
Hul vrae aan mekaar, waarmee elkeen die kans kry om weer oor die verlede te praat en te verduidelik (én ’n paar byltjies te slyp), is gelade. So vra Frits sy seun uit oor die dood van sy lewensmaat en Laurie sy pa oor dié se “reis met apartheid” – vrae waarop hulle die antwoorde tog lankal ken.
Daarom kry ’n mens die indruk Praat sonder Grense is ’n “gemaakte” boek: betyds, berekend, beheers, (kerk)polities-korrek. Daar is wel aangrypende oomblikke soos wanneer Laurie sê “Pa moet onthou dat ek Douw liefgehad het” (bl. 15) en “Ek hoop (op ’n ‘veilige ruimte’ in die kerk)... Ek hoop baie hard” (bl. 108).
Soms glip iets tog deur wat jou laat vra: Wat was regtig die gevoel oor homoseksualiteit in “die vroom, dromerige kerkdorp Wellington” se pastorie? Die seun onthou ’n huis, “gelukkig en sorgvry”, vrye denke en kreatiwiteit, intense etenstafelgesprekke Sondagmiddae; die pa beleef vertwyfeling oor sy “afwesigheid” en die seerkry van sy seun in hul huis omdat “jy geweet (het) hoe die wind waai as “moffies” ter sprake sou kom”.
Kortom: Die leser van Praat sonder Grense kry ’n afstandelike refleksie te lese – níe die rou emosie nie van eerste reaksies in briewe en gesprekke uit 2001 toe Laurie sy pa op kantoor gaan spreek het of die passie en geweld wat in 2005 losgebars het, waaruit lesers wat hulle in soortgelyke situasies bevind, dalk meer sou kon leer.
En die laaste, veelseggende sin? Op bl. 111 staan gewoon: “This message has been scanned for dangerous content and is believed to be clean.”
Praat sonder Grense is ’n veilige boek oor ’n gevaarlike gesprek. Tussen ouers en kinders is daar dikwels hieroor net stotterende woorde. En wat die kerk betref: Laurie Gaum sug nie sonder rede oor die kategese, ACSV en teologiese fakulteite van destyds én vandag nie (bll. 27, 89).
Daar is baie dinge nog níe gesê nie. Geen wonder nie dat hy kies vir ’n “teologie van weerloosheid” (bl. 111).
'n Produk van CEIT Development cc